Loading...

کشت هیدروپونیک، آری یا خیر؟

کشت هیدروپونیک، آری یا خیر؟

كلمه هيدروپونيک از تركيب دو واژه يونانی هايدرو به معنای آب، و پونوس به معنای كار و تلاش ساخته شده است.
اساس سيستم هیدروپونيك آب است. فناوری کشت و پرورش گیاهان در محیط بدون خاک به کمک محلول های غذایی هیدروپونیک نامیده می شود. روش هیدروپونیک یک روش پیشرفته باغبانی است که هم در خانه و هم در تجارت مورد استفاده قرار می گیرد. برای پرورش گیاهان در محلول های غذایی (آب و انواع کودها) که همراه یا بدون استفاده از وسایل مصنوعی مانند شن، ماسه، ورمیکولیت، پشم سنگ، پیت (peat) الیاف نارگیل و خاک اره برای کشت به کار می روند.


در سال‌های اخير استفاده از سيستم کشت هيدروپونيک در گلخانه‌های کشور بسيار مورد استقبال قرار گرفته است. اين روش قبلاً در کشورهای ديگر با موفقيت اجرا شده است و برای کشت انواع ميوه و سبزی و حتي گل‌های کوچک بسيار مناسب است و با اعمال تغييرات اندکی در نحوه پياده سازی سيستم می تواند تقريباً در هر گلخانه‌ای مورد استفاده قرار گيرد.


از اين روش به دليل کاهش چشمگير مصرف آب مي‌توان در مناطق کم آب کشور نيز استفاده كرد. همچنين اين روش کشت، قابليت انطباق با روش کشت آکوپونيک و سيستم‌هاي هيدروپونيک را نيز داراست.


با استفاده از اين روش کشت و با توجه به هزينه اوليه آن كه معادل ساير روش‌های بسترسازی معمول است، می توان راندمان توليد محصول در گلخانه يا زمين مورد نظر را تا ۳۰ درصد افزايش داد و با توجه به ثابت ماندن هزينه‌های مربوط به گرمايش و سرمايش و همچنين هزينه‌های بسترسازی، ميزان توليد خالص نيز افزايش می يابد.

سه روش اصلي و مناسب براي كشت هيدروپونيك عبارتند از:
الف ـ كشت در مواد دانه بندی شده: مواد دانه بندی شده شامل ذراتي كوچك با خاصيت شيميايی خنثی است.
ب ـ كشت در پشم شيشه: پشم شيشه الياف اسفنج مانندی است كه منشاء مواد آن سنگ های آتشفشانی است.
ج ـ كشت در آب: در اين روش ريشه ها در تركيب آب با هوا و در داخل آب رشد می كنند.


گزارشات اخير نشان مي دهد كه در حال حاضر بيش از يک ميليون خانواده در آمريكا دارای دستگاه های كشت بدون خاک بوده كه از آن جهت توليد مصرف خانگی استفاده می شود. فرانسه، كانادا، افريقای جنوبی، هلند، ژاپن، استراليا، و آلمان از جمله كشورهای پيشرو در زمينه كشت هيدروپونيک می باشند.
در ايران كشت هيدروپونيک محصولات سبزی، صيفی و برخي ميوه ها مانند توت فرنگی رونق قابل توجهی نيافته است. اما در برخي از نقاط ايران مانند شهرهشتگرد كرج، كرمانشاه، تهران و جزيره كيش توليد محصولات باغی به روش كشت هيدروپونيک و به صورت تجاری گسترش يافته است.

مزایای کشت هیدروپونیک :
- کاهش هدر رفت آب و خاک: از مزایای اصلی این نوع کشت استفاده بهینه از آب و خاک می باشد.
-عدم وجود بیماری ها و آفت ها و علف های هرز بدلیل حذف خاک در آن
-نیاز به نیروی انسانی و ادوات کشاورزی کم و ناچیز. در کشت هیدروپونیک کارهایی سنگین، وقت گیر و پرهزینه مثل شخم زمین، ضدعفونی کردن بذر، آبیاری، وجین، آیش و سایر کارهای معمول انجام نمی گیرد.

-کنترل آسان نور، دما، رطوبت و مواد شیمیایی محلول یا غیرمحلول موجود در محیط رشد گیاه، زیرا تمامی شرایط گیاه زمان بندی شده و درصورتی که مدیر گلخانه برای مدتی نتواند به محل مراجعه کند گیاهی تلف نخواهد شد. مدیریت سریع و آسان از ویژگی های بارز این کشت است.

-امکان استفاده از این سیستم در تمام نقاط، این سیستم برای مکان‌هایی که شرایط خاک برای کشت مناسب نیست یا خاک آلوده شده و به خصوص در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستند بسیار کارا و مناسب می باشد.

-بالا بودن راندمان تولید محصول در واحد سطح، در این نوع کشت تراکم محصول در واحد سطح بالاست. چون می توان گیاهان زیادی را در کمترین سطح و کمترین زمان پرورش داد. همچنین امکان کشت در جعبه‌هایی که به صورت چند طبقه در روی هم قرار گرفته اند وجود دارد.
-مشكلات ناشي از وجود آفات و بيماري ها، احتمال مبارزه با بيماريهاي خاكزي انساني و نياز به ضد عفوني کاهش می یابد. در سيستم هاي كشت در محلول غذايي مي توان بيماري هاي خاكزي گياه را به آساني ريشه كن كرد. همچنين در سيستم هاي كشت هايدروپونيك كاهش مي يابد. اين امكان وجود دارد كه بيماري ها از فضولات حيوانات يا ميكروارگانيسم هاي خاك به گياهان سرايت كرده و منجر به بيمار شدن آنها شود كه البته وقوع اين مسئله در كشورهاي توسعه يافته نادر است.

-ميزان كار سنگين کاهش می یابد. كارها و تلاش هايي مانند شخم زدن خاك، انجام كشت، ضدعفونی كردن بذر و آبياري و ديگر فعاليتهاي مرسوم و رايج، در كشت هيدروپونيك بعضاً وجود ندارد.
-مشكل علف های هرز، ریشه کن می شود. به علت خالص بودن بستر هاي كشت و امكان ضدعفونی كردن آسان آن، بذر علف های هرز در آن وجود ندارند.

-امکان کنترل محلول شیمیایی منطقه رشد گیاه، با توجه به این که محلول های غذایی مورد نیاز گیاه به راحتی توسط یک تکنسین تعیین و به محیط گیاه اضافه می شود لذا امکان مسمومیت های گیاهی ناشی از نمک های معدنی کاهش می‌یابد.
-كنترل شيميايي منطقه رشد ريشه آسان است. مسموميت هاي ناشی از وجود نمك های معدنی محلول غذايی را مي توان با شستشو از محيط ريشه، خارج كرد. همچنين مقادير pH و EC (قابليت هدايت الكتريكي) را می توان، تنظيم نمود. علاوه بر اين در سيستم هيدروپونيک، مي توان از بروز مشكلات ناشی از تجمع نمك های معدنی در منطقه رشد ريشه كه در كشت های خاكی اتفاق می افتد جلوگيری نمود، به خصوص اگر از محلول غذايی با كيفيت خوب استفاده شود.


معایب کشت هیدروپونیک :
-بالا بودن هزینه های سرمایه گذاری اولیه به دلیل احداث کانال‌ها، حوضچه ها و پمپ که ممکن است برای کشت هر نوع محصولی با صرفه نباشد.
-بالا بودن هزینه های برقی برای به کار انداختن تاسیسات
-مشکل تهویه: در این سیستم تهویه از طریق تعویض محلول های غذایی یا تهویه های مصنوعی انجام می گیرد.
-عدم وجود خاصیت تامپونی (بافری): در خاک خاصیت بافری برای عناصر غذایی وجود دارد ولی در محلول غذایی این خاصیت وجود ندارد.
-نیاز به حضور تکنیسن هایی برای تهیه محلول غذایی، تجزیه، ترکیب و بازسازی آن

نظرات

    ارسال نظر

    پشتیبانی